fonolojik-farkındalık-nedir -1000x667 optimized
İyi Hayat04-04-2022

Fonolojik Farkındalık Nedir? 

Ses farkındalığı anlamına gelen fonolojik farkındalık; meydana getirilen sözcüklere ait seslerinin duyulabilmesi, tanımlanabilmesi ve değiştirilebilmesi yeteneğidir. Temelde işitsel dikkat becerisi olan fonolojik farkındalık, kişinin kelimenin anlamından uzaklaşarak seslere yoğunlaşabilmesi üzerine kuruludur. Örneğin çocuk kelimesindeki /ç/, /o/, /c/, /u/, /k/ seslerinin duyulabilmesi ve ayrıştırılabilmesidir.

Konuşma yeteneği ile okuma-yazma arasında güçlü bir bağ barındıran fonolojik farkındalık, cümlelerin sözcüklerden, sözcüklerin hecelerden ve hecelerin de seslerden meydana geldiği bilgisidir.

Çocuklarda Fonolojik Farkındalık

Çocuklarda fonolojik farkındalık büyük önem taşır. Özellikle okul öncesinde geliştirilen fonolojik farkındalık, çocukların eğitim hayatlarında, okuma ve yazmada daha başarılı olmalarının önünü açabilmektedir.

Okuma, yazma ve anlama becerilerinin geliştirilmesinde önemli bir yere sahip olan fonolojik farkındalık, birçok çocukta yeteri katar gelişebilen bir durum olamamaktadır. Araştırmalara göre fonolojik farkındalıktaki bu zayıflık, çocukların okuma, yazma ve anlama becerilerini olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Bunun yanı sıra fonolojik farkındalığın zayıflığının zekâ veya bilişsel yeterlilikle bir ilgisi yoktur. Birçok zeki çocuk nasıl ki okuma konusunda zayıf olabiliyorsa, fonolojik farkındalık açısından da zayıf olabilir.

Nihayetinde çocuklarda fonolojik farkındalığın gelişmesi önemlidir. Okula başladıkları zaman okuma ve anlamada kolay bir şekilde ilerleyebilirler ve heceleme ile yazmada hızlı bir ilerleme kaydedebilirler. Anlama kapasitesi üzerindeki önemli etkisi bağlamında fonolojik farkındalık, başarılı bir eğitim hayatı için önemli olabilmektedir.

Fonolojik Farkındalığı Arttırmanın Yolları

Çocuklarda fonolojik farkındalığın arttırılması için yapılabilecek eğlenceli aktiviteler, bu farkındalığın artmasına yardımcı olabilir. Ebeveynler çocukları ile birlikte etraftaki sesleri tanımlamaya dönük oyunlar oynayabilir. Bunun yanı sıra şarkı, hikâye veya konuşma seslerini çocuklarla birlikte dinlemek de faydalı olacaktır. Çocuğunuza erken yaşlarında kitap okumak özellikle yoğunlukla uyak içeren kitapları tercih etmek, çocuktaki fonolojik farkındalığın gelişmesine destek olacaktır. Çocukların en sevdiği oyunlardan biri olan hayvan seslerini taklit etme, aynı şekilde fonolojik farkındalığın gelişmesi için önemli örneklerden biridir. Burada çocuk, sesleri nasıl üretebileceği noktasında da güçlü bir farkındalık geliştirebilir.

Çocukların sesleri tanıma, ayırt etme ve manipüle etme yani değiştirme yeteneklerinin gelişmesi aynı zamanda algı ve anlama kabiliyetlerinin de gelişmesi anlamına gelmektedir. Bu sebeple sadece okul öncesiyle kalmayıp, eğitim hayatında da öğretmenlerin fonolojik farkındalığı arttırmaya özen göstermesi ve bu yönde etkinlikler ve oyunlar düzenlemesi gerekmektedir. Her hafta uyak oranı fazla olan kitaplara yoğunlaşmak, ses ve hece pratikleri yapmak ve bunları oyunlaştırmak, çocukların fonolojik farkındalığının gelişmesi için daha etkili olacaktır.

“Burada bulunan içeriğimize erişim sağlamadan önce internet sitemizin kullanım koşullarını incelemeni tavsiye ederiz.”

NN ve Albert Sağlık iş birliği ile
nn logo
albert health logo

Copyright © 2022 İyi Hayat