80f809a1-3f1f-4221-93a2-f36d83e82340 %C3%B6d%C3%BCl+ve+ceza
İyi Hayat06-10-2021

Eğitimde Ödül ve Ceza 

Ceza ve ödül, bir öğretmenin ya da ebeveynin disiplini sürdürebilmesi için gerekli araçlar olarak kabul edilir. Birçok eğitimci ve psikolog, çocukların eğitimi için ceza ve ödüllerin etkili kullanımı konusunda farklı görüşler ifade ederler.

Herhangi bir düzeni sağlamak için, çocukların bu düzen içerisinde eşit olduklarını bilmesi önemlidir. Her çocuk özeldir ve özel hissetmek ister. Bir grup öğrencinin bulunduğu sınıfta, kendini dışlanmış hisseden çocuk (bu aileden, arkadaş çevresinden ya da sınıf ortamından kaynaklı olabilir) eğitimciler ve ebeveynler tarafından istenmeyen birtakım davranışlara başvurabilir. Bu elbette istenmeyen davranışlar sergilemenin sadece bir nedenidir. Problemin derinine inmek kadar, problemle başa çıkma yöntemi de önemlidir.

Arkadaşlarını rahatsız eden, sınıfta huzursuzluk çıkaran, dersi takip etmeyen ya da verilen talimatlara uymayan bir çocuk için bu davranışı engelleyici bir yöntem kullanılacaksa, ilk aşama görmezden gelmek olmalıdır. Belki de sadece dikkat çekmek istediği için yapan çocuk bir süre sonra bu davranışlarına son verecektir. Davranışı tekrarlarsa onu uyarmak, ardından tekrar aynı davranışı sergilerse, cezanın nedenini çocuğa açıklayarak ve doğrusunu nedeniyle beraber anlatarak, daha caydırıcı bir yöntem belirlemek doğru seçenek olabilir.

Çocuğa bir cümleyi defalarca yazdırmak ya da tek ayak dakikalarca ayakta durmasını istemek en yaygın ceza yöntemlerindendir. Bu tür yöntemler eğitime yönelik olmamakla beraber, çocuğun daha aksi tavırlar sergilemesine de neden olabilir. Cezanın sebebini açıkladığınız bir öğrenciye, kütüphanedeki kitapların düzenlenmesinde yardımcı olmasına ya da sınıf düzeninin sağlanmasına yönelik cezalar uygulamak onu yaptığı istenmeyen davranıştan caydırıp, aslında olması gereken şeyin onun için bir amaç olduğunu kavramasına da yol açacaktır.

Ödüller ve cezalar… Bakıldığında ikisi de aynı şeye hizmet eder. Bir öğrenciyi, bir davranışı için basit bir şekilde ödüllendirmek elbette onu bu davranışı sürdürmesine teşvik edecektir. Diğer taraftan bir öğrenciyi cezalandırmak, onu yaptığı uygunsuz davranıştan caydırmak ve doğru olana teşvik etmek içindir. Peki, bunu nasıl eğitime yönelik bir şekilde uygulayabiliriz?

Tüm öğrenciler matematikte başarılı olmak zorunda değildir. Ya da bazıları kitap okurken diğerlerinden bir hayli geride kalabilir. Bazıları harika resimler çizebilirken, diğerleri düz bir çizgiyi çizmekte zorlanabilirler. Her çocuk farklıdır ama ortak noktaları, tüm çocukların oldukça yaratıcı olmasıdır.

Matematikte başarılı olan ancak resim yapmaktan çok fazla hoşlanmayan bir öğrenciye ceza olarak sayıları kullandığı bir resim yapmasını isteyebilirsiniz. Ya da harika resimler çizen öğrenciniz varsa, uygunsuz bir davranış sergilediğinde bir kitap hakkında görsel bir araştırma yapmasını söyleyebilirsiniz. Bu durum onun diğer derslere olan ilgisini artırabilir, yepyeni bir dünyayla tanışmasına yardımcı olabilir.

Elbette, çocuğa zorla bir şeyleri sevdirmek ya da yaptırmak imkansızdır. Söylediğimiz gibi, bir çocuk her şeyde başarılı olmak zorunda değildir. Onu sevdiği şeyler doğrultusunda şevklendirmek ve gerektiğinde onu takdir etmek gerekir. Yetişkinler için onları tanımak zaman alır ve genellikle bu hususta zorlanırlar. Peki aynı şeyin onlar için de geçerli olduğunu hiç düşündünüz mü?

“Büyükler rakamlara bayılırlar. Diyelim yeni arkadaşınızdan söz ettiniz; asla işin özünü merak etmezler. Örneğin, “Ses tonu nasıl? Hangi oyunları seviyor? Kelebek koleksiyonu var mı?”diye sormazlar asla. Onun yerine, “Kaç yaşında? Kaç kardeşi var? Kaç kilo? Babası kaç para kazanıyor?”derler. Onu ancak bu şekilde tanıyacaklarını sanırlar. Büyüklere, “Kırmızı tuğlalı bir ev gördüm. Penceresinde sardunyalar, çatısında güvercinler vardı…” derseniz eğer, bu evi bir türlü gözlerinin önüne getirmezler. Onlara denilmesi gereken şudur: “Milyonluk bir ev gördüm.” İşte o zaman, “Ah, ne kadar güzel!” derler size. SaintExupery, A. (2017). Küçük Prens (Turkish Edition). Can Yayınları.

Çocukları anlamaya çalışın ve sizi anlamalarına izin verin. Yetenekleri doğrultusunda onları cesaretlendirin. Bazen onlar gibi olun ya da bırakın onlar sizin yaşınızdaymış gibi davransın ve size öğütler versin. Belki de sizin aradığınız bir çözüm, onların dilindedir!

“Burada bulunan içeriğimize erişim sağlamadan önce internet sitemizin kullanım koşullarını incelemeni tavsiye ederiz.”

NN ve Albert Sağlık iş birliği ile
nn logo
albert health logo

Copyright © 2022 İyi Hayat